U bent hier

Ontdek Brussel: Flagey

Flagey: als mens gestorven, maar als plein en gebouw voortlevend in de Brusselse herinnering. Het gebouw als baken, als artistieke haven, als centrum van waaruit kunst Brussel, België en buitenland overspoelt.

Maak kennis met de buiten- én binnenkant van dit monument.

Flagey

Flagey is een internationaal bekend Brussels cultuurhuis voor projecten rond muziek en beeld. Cultuurliefhebbers kunnen er terecht voor jazz, klassieke en hedendaagse muziek, en voor films en videoprojecten. Jaarlijks ontvangt de organisatie de allergrootste artiesten uit binnen- en buitenland. Daarnaast biedt ze tal van kansen aan jong opkomend (Belgisch) talent. Flagey dankt zijn succes deels aan de uitzonderlijke akoestische kwaliteiten van de zalen en opnamestudio’s, de gevarieerde programmatie, en aan eigen festivals zoals de Flagey Piano Days en het Brussels Jazz Festival.

Pakketboot

Flagey is gehuisvest in het Flageygebouw, zo genoemd naar de Brusselse advocaat, burgemeester en volksvertegenwoordiger Eugène Flagey (1877-1956). Architect Joseph Diongre ontwerpt het gebouw in art-decostijl. Zijn plan combineert architecturale vernieuwing met de strengste eisen op akoestisch en technisch vlak. Hij besteedt ook bijzondere aandacht aan de afwerking en de materialen, en laat aangepast meubilair ontwikkelen. Door zijn bijzondere vorm krijgt het gebouw al snel de bijnaam ‘de pakketboot’ (cf. infra).

Omroepgebouw

In 1938 opent het gebouw de deuren voor het toenmalige Nationaal Instituut voor de Radio-omroep (NIR). Daarmee is het een van de eerste omroepgebouwen in Europa. Vanaf 1953 doet de televisie er zijn intrede, toentertijd hét nieuwe medium. De Belgische Nederlandstalige openbare omroep verblijft er tot 1974 en verhuist dan naar de Auguste Reyerslaan in Schaarbeek. In 1994 wordt het gebouw gedeeltelijk geklasseerd als beschermd monument.

Reddingsplan

In 1997 start een werkgroep met de uitwerking van een reddingsplan voor het gebouw, met het oog op een herbestemming en restauratie. Het nieuwe project is resoluut cultureel en krijgt dan ook veel positieve feedback van onder meer de betrokken overheden. De naamloze vennootschap Omroepgebouw Flagey wordt eigenaar van het gebouw en laat vernieuwingswerken uitvoeren, die in 2002 hun beslag krijgen. Naast Flagey betrekken vandaag ook Brussels Philharmonic en het Vlaams Radio Koor de pakketboot.

Patrick, 10.12.2019

Pakketbootstijl

Het Flageygebouw is zowat het typevoorbeeld van de zogenaamde ‘pakketbootstijl’. Maar wat houdt die stijl precies in? Hoe is de stijl ontstaan? Een (bescheiden) onderzoek leert alvast dat de stijl dateert uit de jaren 1930, als een vorm van modernistische architectuur. Dat geldt ook voor Flagey, dat klaar was in 1938.

Titanic

De pakketbootstijl haalt zijn naam en zijn vormen bij de gestroomlijnde esthetiek van pakketboten of oceaanstomers, die in de 1ste helft van de 20ste eeuw hun bloeitijdperk beleefden (met de Titanic als hoogte- en dieptepunt tegelijk). Kenmerkend voor de pakketbootstijl zijn onder andere: afgeronde of boegvormige volumes, patrijspoorten, vlaggenmasten en relingen.

Broodroosters

Inspiratie voor de stijl komt uit 2 richtingen. In de VS is de Streamline Style op dat moment populair, met aerodynamische afgeronde vormen en krachtige lijnen om snelheid te suggereren. Deze stijl is geen louter architecturale stijl, ook auto’s en zelfs broodroosters worden ontworpen volgens hetzelfde designconcept. Richtinggevend was het vormgevingsboek ‘Horizons’ van industrieel ontwerper Norman Bel Geddes.

Architecten op zee

Specifieker is uiteraard de invloed van pakketboten zelf. Toevallig of niet had in 1933 het 4de CIAM-congres (Congrès International d’Architecture Moderne) plaats op een pakketboot. De architecten kwamen samen aan boord van het stoomschip Patris, dat vanuit Marseille naar Athene voer. Volop tijd dus om de vormen van zo’n schip in je op te nemen: ronde relingen, patrijspoorten, dekken boven elkaar … Ze vonden hun weerslag in heel wat ontwerpen voor gebouwen uit de jaren nadien.

Brussel

Er zijn weinig voorbeelden van de pakketbootstijl in grote gebouwen te vinden, maar in particuliere woningen zie je hem regelmatig terug. In de Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed zijn 38 gebouwen uit het Brussels Gewest opgenomen als opgetrokken in pakketbootstijl. Naast Flagey is het Kaaitheater wellicht het bekendste voorbeeld.

Timothy, 11.12.2019

Pakketboot vol herinneringen

Wie vanaf het Heilig-Kruisplein een blik werpt op Flagey, zal het gebouw niet snel vergeten. Maar ook vanbinnen zit de pakketboot vol herinneringen. Voor de een aan mooie optredens, voor de ander aan interessante ontmoetingen. Of, zoals voor Luc en Pieterjan, aan brieven en bijzondere foyers.

Zeelieden

Als kind trok Luc naar Flagey om brieven aan zijn vader voor te lezen. “De Wereldomroep van de BRT had een uitzending voor zeelieden en vermits mijn vader in de koopvaardij zat, mocht ik hem via die weg nieuwtjes vertellen. De klankopname zond men uit op een ogenblik dat geschikt was voor mijn vader, die zich meestal in een andere tijdzone bevond. De brieven schreef ik zelf. Dat was het prilste begin van mijn carrière als redacteur.

Ik ging in mijn beste pak naar binnen, al hoorde mijn vader natuurlijk alleen een stem. Ik herinner me goed dat ik het hele gebouw met zijn ronde vorm, de grote inkomhal en de studio indrukwekkend vond.

Als het weer een beetje meeviel, trokken we na de opname naar de Vijvers van Elsene. Daar speelde ik met een telegeleid bootje dat mijn vader voor mij uit Amerika meebracht.”

Muzikanten

Met het orkest Frascati Symphonic stond Pieterjan al op het podium van onder meer De Munt, BOZAR, het Concertgebouw (Brugge). Overal kwam hij ook backstage en vooral de muzikantenfoyer van Flagey staat wat dat betreft in zijn geheugen gegrift.

“Daar kom je nog heel wat elementen van vroeger tegen. De hele muur bestaat uit technische apparatuur met allerlei meters en knoppen. Er staat ook een soort grote mengtafel.
Ook in de zalen vind je die herinneringen, zoals een analoge klok of een kleine geluidsdichte ruimte voor een presentator en een opnameleider.

Flagey is niet supergroot of supermodern, juist daarom oogt het misschien wel zo sympathiek. Bovendien is er natuurlijk ook die mooie akoestiek. Zowel muzikaal als architecturaal is het een fijne stek.”

Babs, 13.12.2019

We tonen Brussel graag in al haar schoonheid, diversiteit en creativiteit aan zoveel mogelijk mensen: daarom koppelen we aan elk zaterdagconcert van Brussels Philharmonic in Flagey een onverwachte ontdekking van onze mooie hoofdstad. Deze pagina geeft daarbij wat achtergrondinformatie.