U bent hier

Ontdek Brussel: De VUB

De Vrije Universiteit Brussel viert in 2019 haar 50ste verjaardag. De ideale gelegenheid om even rond te lopen op de campus.

De weg naar de VUB

1834 ULB

Het verhaal van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) begint met de Franstalige Université Libre de Bruxelles (ULB), die in 1834 door Brussels advocaat Pierre-Théodore Verhaegen gesticht werd. Hij mobiliseerde zijn logebroeders en geestesgenoten voor een universiteit los van Kerk en Staat, als tegenwicht voor de 2 weken eerder gestarte katholieke universiteit van Mechelen (de latere KU Leuven, nvdr.).

1969 VUB

Op de eentalig Franse ULB kreeg het Nederlands langzaam ingang als onderwijstaal. Vanaf 1935 doceerde de faculteit Rechtsgeleerdheid cursussen in het Nederlands, tegen 1963 gaven vrijwel alle faculteiten cursussen in het Nederlands. In de nasleep van mei ’68 en de splitsing van de Leuvense universiteit, nam ook de druk op de ULB toe om eenzelfde splitsing door te voeren. Zo werden ULB en VUB in 1969 twee aparte universiteiten.

1977 Campus Etterbeek

De eerste lessen van de VUB vonden nog plaats op de ULB-campus Solbos. In 1969 kocht de ULB een voormalig oefenplein van het Belgische leger in Elsene. Het terrein van 43 hectare was oorspronkelijk voorzien om een nieuwe ULB-campus op te richten, maar na de splitsing werd de helft van het terrein toegewezen aan de VUB.

VUB en ULB organiseerden samen een architectuurwedstrijd om het terrein in zijn geheel vorm te geven. De wedstrijd had succes: er werden 217 ontwerpen ingestuurd uit 12 verschillende landen. Het winnende ontwerp kwam van de Franse architect Noël Le Maresquier.

Het ontwerp van Le Maresquier werd uiteindelijk maar in beperkte mate uitgevoerd, door meningsverschillen met de architect en een tekort aan financiële middelen. Andere architecten tekenden voor afzonderlijke gebouwen op de campus. Tussen 1975 en 1977 waren de meeste gebouwen gebruiksklaar en kon de VUB definitief verhuizen naar haar eigen campus.

Timothy, 04.11.2019

Het rectoraatsgebouw van Renaat Braem

Sigaar

Het merkwaardigste gebouw op de campus van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) in Elsene is wel het rectoraatsgebouw. De ellipsvormige, modernistische constructie staat als een baken haaks op de drukke Generaal Jacqueslaan. Omringd door tuinen en een vijver straalt het strak geritmeerde gebouw een tijdloze kracht uit die zich leent tot bespiegelingen over architectuur, ruimtelijke ordening en kunst. Tegelijk is het een icoon, zowel voor de leden van de universitaire gemeenschap als voor de alumni. Maar dan wel een icoon dat gaandeweg bijnamen kreeg als ‘de sigaar’ en ‘Caprice des Dieux’!

Ellips

De Belgische architect Renaat Braem (1910-2001) liep na zijn studies aan de Antwerpse Academie stage bij de Zwitsers-Franse architect Le Corbusier, bijgenaamd ‘de architect van de 20ste eeuw’. Braem ontwierp het rectoraatsgebouw in de periode 1971-1976. Naar verluidt zou hij de eerste schets op een bierviltje getekend hebben. Voor zijn ontwerp ging hij uit van het gedachtegoed van de VUB als een open, tolerante en pluralistische universiteit. Dit impliceerde volgens Braem dat het gebouw een symbolische vorm moest hebben die aansloot bij de meest primaire wetenschappelijke waarheid, de meest primaire grondvorm in de natuur: de ellips.

Totaalkunstwerk

Om het gedachtegoed van de VUB nog meer kracht bij te zetten, streefde Braem in het gebouw naar een synthese van kunsten. Hij bracht daartoe in de gangen van het 6 verdiepingen tellende gebouw muurschilderingen aan die van beneden naar boven één verhalend geheel vormen. Zo staat op het gelijkvloers de afbeelding van de energie centraal, de basis van alles. Op de bovenste verdieping is het doel van de VUB uitgewerkt: de vrije mens in een vrij denkende, creatieve omgeving. Het ‘BraeMgebouw’, inclusief muurschilderingen, tuinen en vijver, is sinds 2007 beschermd omwille van de historische, artistieke en esthetische waarde. Een totaalkunstwerk dat wetenschap en kunst op verbluffende wijze verzoent!

Patrick, 05.11.2019

De studentenkoten

Een modulair studentendorp

Wie tot recent al eens op de VUB-campus vertoefde, kon niet om de iconische en kleurrijke studentenkoten heen, die onderdak boden aan 352 studenten. De koten uit 1972 werden ontworpen door de Belgische modernistische architect en meubelontwerper Willy Van Der Meeren (1923-2002), die met betonnen prefabelementen, goedkope houtsoorten en andere eenvoudige materialen een modulair studentendorp realiseerde. Met een labyrintisch grondplan en genoeg ruimte voor groen tussenin, zette Van Der Meeren het gemeenschapsleven centraal en liet hij de geest van mei ’68 voortleven op de campus.

Club Med

De 5 wooneenheden kregen elk een opvallende kleur en werden opgedeeld in units van 4 kamers met een gedeelde keuken en een badkamer. Op het eerste zicht deed de site misschien aan een smurfendorp denken, maar veel studenten beschouwden het als hun hoogstpersoonlijke Club Med in de hoofdstad. De verdwaalde winkelkarren, picknicktafels en restanten van feestjes getuigden van een levendig campusleven. Toch liet de uitrusting van de koten steeds meer te wensen over en voldeden ze niet meer aan de vereisten voor een comfortabele hedendaagse woning. Ze renoveren tot nieuwe studentenkoten was financieel niet haalbaar, dus ging de VUB op zoek naar een andere bestemming.

Circulaire renovatie en een reuzenmicroscoop

Ongeveer de helft van de koten ging tegen de vlakte, de rest kreeg een nieuwe invulling. Zo staat er in één van de blokken een revolutionaire reuzenmicroscoop van de vakgroep structuurbiologie, die de structuur van de kleinste eiwitten blootlegt en zo ziektes kan genezen. In 8 andere koten werd eerder dit jaar het Circular Retrofit Lab ingehuldigd, het eerste Europese circulaire renovatieproject. De koten werden volledig gestript, enkel de betonstructuur bleef overeind. Voor de renovatie worden bouwmaterialen gebruikt die demonteerbaar en herbruikbaar zijn, waardoor het gebouw voor meerdere functies gebruikt zal kunnen worden.

Catherine, 06.11.2019

We tonen Brussel in al haar schoonheid, diversiteit en creativiteit graag aan zoveel mogelijk mensen: daarom koppelen we aan elk zaterdagconcert van Brussels Philharmonic in Flagey een onverwachte ontdekking van onze mooie hoofdstad. Deze pagina geeft daarbij wat achtergrondinformatie.