U bent hier

Lisette Ma Neza tipt ‘Girl, Woman, Other’ van Bernardine Evaristo

“Lezen is niet altijd even aanwezig in mijn leven. Soms lees ik amper en dan weer heel intensief. Het is belangrijk voor me omdat ik er veel begrip uithaal. Niet alleen voor mezelf maar ook naar anderen toe. ‘Iemand die leest, leeft meerdere levens’ is een cliché. Maar zo ervaar ik het toch ook.”

Hier staat de titel ‘1 Stad, 19 Boeken’ met enkele boeken uit de illustratie van Levi Jacobs.

Als boekentip voor 1 Stad, 19 Boeken koos Lisette Ma Neza voor Girl, Woman, Other van Bernardine Evaristo. Het boek won in 2019 nog de Booker Prize for Fiction. Dat is op de Nobelprijs na de meest prestigieuze prijs voor een Engelstalig boek. Girl, Woman, Other is opgedeeld in verschillende hoofdstukken met verhalen van vrouwen, meisjes of andere. En die worden met elkaar verweven. Voor Lisette zijn lezen en taal een vanzelfsprekendheid. Als slam poet scheerde ze al hoge toppen, in 2017 won ze het Belgisch kampioenschap slam poetry.

Brussel-Breda

Lisette is net voor de Corona-uitbraak naar haar ouders in Breda getrokken. “Ik mis Brussel maar ik ben blij dat ik nu bij mijn familie ben,” zegt ze. “Ik ben dankbaar dat ik bij hen kan zijn. Ook de meeste van mijn vrienden wonen hier nog.”

“In het begin van deze quarantaine dacht ik: ‘Ideaal. Ik kan alles afwerken.’ Maar het is een hele rare tijd en dat telt ook mee. Ik probeer nu vooral te beseffen wat er aan de hand is, wat we meemaken,” zegt Lisette.

Als Lisette terug in Brussel is, kom je haar misschien wel tegen op tram 93 met een boek. “Op de tram zitten en dan een beetje lezen, ook al wordt je afgeleid door al de impulsen om je heen. Ik vind dat altijd heel erg leuk.” Ook de Beurs en het uitzicht aan het Poelaertplein behoren tot haar favoriete leesplekjes.

Girl, Woman, Lisette

Lisette heeft Girl, Woman, Other gekozen omdat het een boek is waarin ze zichzelf herkent. Ze ziet zelfs haar vrienden en familie in de personages en verhalen. Dat ervoer ze ook toen ze Americanah las van Chimamanda Ngozi Adichie. “Het gebeurt wel vaker dat ik me verplaats in een personage, het is een heel bijzonder gevoel.”

Voor Lisette staat het herkennen van jezelf in een boek los van de roots van de schrijver of schrijfster. “Diasporaverhalen of verhalen waar je tussen 2 werelden in leeft en daarin je eigen wereld maakt. In zo’n verhalen herken ik mezelf.”

In de boeken van Lisette staan veel markeringen. “Dat doe ik altijd als ik lees, maar ik zou die passages ook moeten herlezen, daar kom ik nog niet altijd toe,” glimlacht ze. Eén van de vele zinnen met een lijntje onder in Lisettes exemplaar van Girl, Woman, Other is ‘When your own mother pretends you don’t exist, it is like you are dead.’

De zin komt uit het hoofdstuk Carole. Het verhaal gaat over het hebben van een dubbele identiteit, veel verwachtingen en een moeder-dochterrelatie. “Het is een heftige en mooie zin die ook wel ergens klopt,” zegt Lisette. De zin komt voor aan het einde van het hoofdstuk en zonder al te veel te verklappen maakt die zin de cirkel rond. En daar houdt Lisette van. “Dan komt het verhaal los van het boek en kan ik me perfect voorstellen dat het écht gebeurt.”

Lezen als schrijfster

Als Lisette leest dan doet ze dat als toeschouwer en laat ze de schrijfster in zichzelf niet toe in haar gedachten. “Als ik lees, zit ik in het verhaal. Het kan dat het dingen bij me losmaakt waar ik later nog mee aan de slag wil gaan, maar dat merk ik pas later. Wanneer ik lees, laat ik de schrijfster in mij even helemaal verdwijnen”.

De vorm is Lisette wel opgevallen bij het lezen van het boek. “De zinnen hebben geen hoofdletters of punten. Als een zin op een andere regel staat weet je dat het een nieuwe is. Een heel bijzondere vorm voor een roman.”

Lezen is voor Lisette niet altijd even aanwezig in haar leven. Soms leest ze amper en dan weer heel intensief. “Het is belangrijk voor me omdat ik er veel begrip uithaal. Niet alleen voor mezelf maar ook naar anderen toe. ‘Iemand die leest, leeft meerdere levens’ is een cliché. Maar zo ervaar ik het toch ook.”

Voor mensen die graag een boek willen lezen, maar vaak de moed niet vinden, weet Lisette raad. “Lezen begint bij het kiezen van het boek. Iedereen heeft een eigen verhaal, dus kies een boek dat bij jou past. Laat je adviseren door mensen die je kent die veel lezen en vraag hen welk boek bij jou past. En dan gaat het lezen hopelijk vanzelf,” glimlacht Lisette.

Girl, Woman, Other • Bernardine Evaristo
Penguin Books, 2020 • 453 p.

> Zoek dit boek in de bibliotheekcatalogus

Dit interview is deel van 1 Stad, 19 Boeken (2020) – een project van de Brusselse bibliotheken en Muntpunt.