U bent hier

Kriticos Pandelis Mwansa tipt ‘Creative Quest’ van Questlove

Met ‘Creative Quest’ tipt Kriticos Pandelis Mwansa (26) een boek waarvan de titel hem op het lijf geschreven lijkt. In bijna alles wat hij doet, zit een streven naar creativiteit – maar vooral ook naar verbondenheid. In beide gevallen helpen boeken een handje.

Kriticos (foto: Saskia Vanderstichelen)

door Babs Verblackt

“We bewijzen onszelf een slechte dienst als we niet lezen.”

De meeste mensen kennen hem als muzikant, maar Kriticos is meer dan dat. Hij omschrijft zichzelf als iemand die zoveel mogelijk probeert te doen voordat hij sterft. Naast muziek maken, schrijft hij gedichten, deed hij aan fotografie, organiseerde hij mee het eerste Black Lives Matter-protest in België (2016) en creëerde hij onder meer campagnes, zijn eigen hoodie-lijn en een boekenclub.

“Ik wil voldoening halen uit mijn leven door te doen wat ik graag doe en tegelijkertijd te proberen mijn bijdrage aan de mensheid te leveren”, vertelt hij op een zonnig terras in Brussel. Kriticos daagt zichzelf graag uit om zijn creatieve ideeën werkelijkheid te maken. “Zonder creativiteit zou ik geen voldoening vinden. Ik heb het nodig om het beste uit mijn leven te halen.”

Leren van boeken

Vandaar ook dat ‘Creative Quest’ meteen zijn interesse wekte. In het boek doet auteur, muzikant, dj en producent Questlove het creatieve proces uit de doeken aan de hand van zijn eigen ervaring en zijn samenwerking en gesprekken met andere creatievelingen. Het resultaat is een soort handleiding over de rol van creativiteit in het dagelijks leven.

“Ik ben groot fan van Questlove en leer juist van hem graag waar creativiteit vandaan komt, hoe je het organiseert, wat je kan doen bij een writer’s block, hoe je eropuit gaat en hoe je een netwerk opbouwt en omgaat met de ups en downs die bij creativiteit horen”, zegt Kriticos. Al stimuleert volgens hem boeken lezen in het algemeen zijn creativiteit. “Door boeken te lezen, leerde ik als kind spelling en woordenschat. Ik leerde verhalen vertellen en uitwerken, en daardoor ook muziek en poëzie schrijven. Lezen leert je ook hoe je iets interessant houdt en de aandacht vangt, wat van pas komt in mijn studie marketing.”

“Ik wil voldoening halen uit mijn leven door te doen wat ik graag doe en tegelijkertijd te proberen mijn bijdrage aan de mensheid te leveren.”

Lezen is volgens hem minstens zo belangrijk voor het creëren van verbondenheid. “Er is geen handleiding voor het leven. We proberen het wel, maar kunnen het niet vatten. Het enige wat we kunnen doen, is van elkaar leren”, zegt hij. “Daarom is lezen zo belangrijk. Ik geloof dat mensen boeken schrijven omdat ze na hun dood voort willen leven. Al die auteurs die hun ervaringen de wereld insturen, er is zoveel om van te leren. We bewijzen onszelf een slechte dienst als we niét lezen.”

Altijd een boek bij

Kriticos stond als kind al bekend als ‘de jongen die altijd een boek bij zich heeft’ en dat is eigenlijk nog steeds zo. “Al lees ik minder sinds ik actiever ben op sociale media”, betreurt hij, zijn smartphone in zijn hand wegend. “Hiermee heb ik de wereld in mijn handen. Ik kan er alles mee en haal er veel uit. Vergeleken daarmee is een boek als het lezen van algemene voorwaarden: minder snel en minder dopamine. Toch haal ik vaak meer inspiratie uit een boek. Een boek kan je kijk op de wereld echt veranderen. Sociale media zijn meestal tijdsverspilling.”

De boeken die hij leest, bespreekt hij graag met de mensen om zich heen. “Maar zelfs als ik hen het boek geef, lezen ze het vaak niet. Iedereen is te druk bezig met andere dingen.” Toen hij merkte dat gesprekken wel op gang kwamen als hij alleen het onderwerp van of enkele quotes uit het boek op tafel legde, begon er een idee te broeden. Inmiddels is hij de trotse oprichter van ‘The Book Club’, een boekenclub voor jongvolwassenen waar je ook welkom bent als je het boek niét hebt gelezen. De deelnemers bespreken een gedeelte van het boek. Na eerdere versies in onder meer Beursschouwburg en KU Leuven, organiseert Kriticos ‘The Book Club’ nu ook in Muntpunt en toonde zelfs Netflix Amsterdam interesse in een sessie voor haar personeel. Begin dit jaar wist hij in drie maanden tijd al zo’n 300 deelnemers rond de tafel te krijgen.

Gezien en gehoord voelen

Ook bij ‘The Book Club’ draait het Kriticos vooral om het creëren van verbondenheid door het uitwisselen van gedachten, meningen en ervaringen. “Ik wil het toegankelijk houden, een plek creëren waar iedereen zich gehoord en gezien voelt. Ook mensen die het boek niet hebben gelezen, kunnen meepraten. Al hoop ik toch ergens ook dat het hen aanspoort om te lezen. Niet eens zozeer het besproken boek, maar gewoon lezen in het algemeen.”

Allerlei thema’s kunnen aan bod komen, al focust Kriticos het liefst op boeken van zwarte, vrouwelijke auteurs. “Hun verhalen en visies hoor je nog altijd het minst. Ik wil hun woorden verheffen. Maar ook die van andere, minder gehoorde stemmen. Als je die al hoort, dan vaak alleen over zaken als racisme en seksisme. We zouden hun stemmen ook moeten horen over andere, algemene onderwerpen. Het is irrationeel en onredelijk om te denken dat bijvoorbeeld een zwarte homoseksuele of transgenderauteur nooit over liefde heeft geschreven.”

Na zijn succesvolle rebranding van de traditionele leesclub, zal een nieuw creatief project niet lang op zich laten wachten. Gevraagd of creativiteit aangeboren of aangeleerd is, toont hij een rotsvast geloof in ieders potentieel. “In liefde en creativiteit staan we het dichtst bij God. Ze zeggen dat God liefde is, maar hij is ook de Schepper. Volgens de Bijbel creëerde hij de mens naar zijn evenbeeld. Dus hebben we allemaal creativiteit in ons. Het kost misschien tijd om het boven te halen, maar iedereen heeft het.”

Creative Quest • Questlove
Vert. Marike Groot, Sander Brink
ten have, 2020, 304 p.

De wereldberoemde artiest Questlove onthult het geheim van creativiteit: 1% inspiratie en 99% proces dat we zelf kunnen organiseren en aanleren. Met veel humor, smeuïge anekdotes van artiesten als Björk, Elvis Costello en Pharrell Williams en praktische tips leert hij je denken als een scheppend artiest, tot creativiteit een gewoonte wordt.

> Zoek dit boek in de bibliotheekcatalogus

Activiteiten:
za 26.08: Mama's Open Mic

met Kriticos Pandelis Mwansa
in Muntpunt
meer info & inschrijving >

do 29.09: The Book Club: Creative Quest
met Kriticos Pandelis Mwansa
in Muntpunt
meer info >

Dit interview is deel van 1 Stad, 19 Boeken (2022) – een project van de Brusselse bibliotheken en Muntpunt