U bent hier

Karel tipt ‘Ik zal de wereld nooit meer zien’ van Ahmet Altan

“Ik hou van veel verschillende genres: biografie, roman, geschiedenis, documentaire... De 330ste Aspe interesseert me niet. Het gaat toch altijd over hetzelfde. Ik heb altijd veel en graag gelezen. Ik heb geprobeerd om ook mijn kinderen aan het lezen te krijgen, maar dat is niet erg goed gelukt (lacht).”

Hier staat de titel ‘1 Stad, 19 Boeken’ met enkele boeken uit de illustratie van Levi Jacobs.

Ik zal de wereld nooit meer zien is geen droevig boek”

Karel* zit in de gevangenis van Sint-Gillis. Om het ijs te breken, vraagt hij mij of ik wel vaker gevangenen interview over hun leesvoorkeur. Karel* helpt mee in de gevangenisbibliotheek, samen met 2 collega’s. In dat kader leest hij heel veel. De meeste nieuwe aanwinsten leest hij diagonaal, om beter raad te kunnen geven aan de bibliotheekbezoekers. De titels die hem aanspreken, ontleent hij zelf om ze grondiger te lezen.

— Je koos voor Ik zal de wereld nooit meer zien, van Ahmet Altan. Waarom?
Het boek is hier geklasseerd onder ‘gevangenisboeken’. Meestal spreekt dat genre mij niet zo aan, want ik zit toch al in de gevangenis? En het is een vrij kort boekje, zo’n 200 kleine pagina’s. Ik hou meer van kleppers van 1000 pagina’s en meer. Maar dit boek vond ik buitengewoon. Ik heb het zelfs 3 keer gelezen: één keer diagonaal voor de bib, dan een eerste keer privé, en ongeveer 2 maand later nog eens helemaal. Het is geschreven door een man die opgesloten zit in een Turkse gevangenis, beschuldigd van betrokkenheid bij de staatsgreep van 2016. Hij wordt veroordeeld tot levenslang, zonder mogelijkheid tot vervroegde vrijlating. In 2018 is zijn vonnis bevestigd. Zijn verhaal heeft mij heel erg getroffen.

— In welke zin heeft het boek je geraakt?
Nog nooit heb ik een boek gelezen dat met zo weinig woorden zoveel vertelt. De toon van de auteur wekt veel emotie op. Hij zwaait niet met grote woorden. Hij schrijft op een verzoenende, milde en neutrale toon, zonder wraakgevoelens, zonder negativiteit. Hij klaagt niet over het onrecht dat hem wordt aangedaan. Hij vertelt als een kind dat rondwandelt, vol verbazing. Op een bepaald moment spreekt hij over zijn rechter. Hij schrijft niet over de onrechtvaardigheid van de rechter. Hij beschrijft enkel met sympathie de tic van de man. Van vijandigheid is geen sprake.

— Die houding van de schrijver heeft je verrast?
Ja. Heel veel ‘gevangenisboeken’ pakken uit met heel veel details over het leven in de gevangenis en over het proces. Juist dat is in dit boek niet aanwezig. Hij schrijft over hoe hij omgaat met zijn opsluiting. Het is ook geen droevig boek, zoals ik had verwacht. Het gaat over iemand die losgerukt is uit de wereld en in een andere wereld terechtkomt. En hoe hij die nieuwe wereld ervaart. Uiteindelijk is zijn conclusie: ik ben de wereld niet verloren. Ik draag al mijn boeken in mijn hart en in mijn geest, en ik blijf er verder in lezen. Ik leef verder met de personages. Heel buitengewoon.

— Lees je veel?
Wat is veel, natuurlijk. Ik lees meer dan de gemiddelde bevolking, wellicht. Ook omdat ik snel lees, diagonaal. Dat heb ik geleerd tijdens mijn studies. Ik hou van veel verschillende genres: biografie, roman, geschiedenis, documentaire… De 330ste Aspe interesseert mij niet. Het gaat toch altijd over hetzelfde. Ik heb altijd veel en graag gelezen. Uit tijdsgebrek was dat een tijdje wat minder toen ik zelfstandige was. Er lagen toen stapels van 7 à 8 boeken op het nachtkastje, die ik maar niet uitgelezen kreeg. Er liggen nog altijd stapels, want ik lees graag verschillende boeken tegelijk. Maar nu lees ik ze wel allemaal. Ik heb geprobeerd om ook mijn kinderen aan het lezen te krijgen, maar dat is niet erg goed gelukt (lacht).

— Werk je graag in de bib?
Ja. Het leukste vind ik het moment dat er nieuwe boeken aankomen. Ik vergelijk het met personeel van een modewinkel dat nieuwsgierig de nieuwe modellen ontdekt. Ik lees dan alle nieuwe titels snel door. Als een boek mij bevalt, lees ik het opnieuw in een trager tempo.

— Heeft de bibliotheek nog andere talen in de collectie, behalve Frans en Nederlands?
De bibliotheek is toegankelijk voor iedereen, in alle mogelijke talen. We hebben boeken in allerlei talen. Nederlands en Frans natuurlijk, maar ook kleine plankjes met Pools, Bulgaars, Roemeens, Russisch… Noem maar op. Ik praat ook graag over boeken. Dat is altijd interessant, zowel met lezers als niet-lezers.

— Ken je Brussel goed?
Ik ben in 2014 naar Brussel verhuisd. Ik wist niet veel over de stad. Ik was zeer aangenaam verrast. Binnen Brussel ben ik een paar keer verhuisd, en het beviel me overal waar ik gewoond heb. Het culturele aanbod, het leven in Brussel in het algemeen… Ik vind Brussel een heel sociale stad. De meertaligheid is ook een voordeel. Mijn gezin is meertalig. Mijn vrouw spreekt Nederlands met de kinderen, en ze gaan naar een Franstalige school.

Ik heb ook in de rand rond Brussel gewoond. Daar viel mij op dat expats zich meer verbonden voelen met Brussel, en Vlamingen veel minder. Voor veel Vlamingen die ik heb leren kennen – van Limburg tot de kust – is Brussel een soort onbekend eiland, waar ze niet komen als het niet moet. Voor velen is taal een barrière. Nochtans, in mijn ervaring zijn de ‘echte’ oude Brusselaars fier op het Nederlands.

— Wat raad je bezoekers aan die Brussel komen ontdekken?
Ik zou alleszins op zoek gaan naar meer dan de toeristische trekpleisters. Zo kan ik iedereen aanraden de stad te verkennen met het openbaar vervoer, dat uitstekend is. Ook in vergelijking met andere Europese steden, scoort het Brusselse net heel goed. Als je dan met het openbaar vervoer – bijvoorbeeld op zondagochtend- de stad intrekt, stap je op goed geluk uit en ga je rondwandelen in de buurt. Zo ontdek je heel charmante plekjes.

 

* Karel is een schuilnaam. Met dank aan Sarah Michielsen, medewerker gevangenisbibliotheek, en de gevangenisdirectie.

Ik zal de wereld nooit meer zien • Ahmet Altan
Vert. Hamide Doğan
De Bezige Bij, 2019 • 204 p.

> Zoek dit boek in de bibliotheekcatalogus

Dit interview is deel van 1 Stad, 19 Boeken (2020) – een project van de Brusselse bibliotheken en Muntpunt.