Valentijn
Op 14 februari viert men wereldwijd Valentijnsdag. De ‘dag der verliefden’… je kunt er niet omheen in het straatbeeld. Cupido’s, hartjes in alle maten en soorten en andere sierlijke liefdesmotieven zijn alomtegenwoordig. Bloemen- en pralinehandelaars doen gouden zaken. Het ‘hoort’ om op Valentijn je geliefde – of degene op wie je stiekem verliefd bent – te verrassen met een attentie. Een kaartje, een lekkernij, een etentje of een andere blijk van affectie. Maar vanwaar komt dit gebruik nu eigenlijk?
Traditie
In de Angelsaksische wereld gaat dit feest eeuwen terug. Bij ons en verschillende Europese buren doken Valentijn en zijn liefdevolle boodschap pas op vanaf de jaren ’50 van de voorbije eeuw – of zelfs nog later.
Sint Valentijn had tot de hervorming van de heiligenkalender in 1969 zijn vaste stek op 14 februari. Die dag gold immers als het moment in de 3e eeuw waarop twee christenen – die heel toevallig allebei Valentinus heetten – omwille van hun geloof werden terechtgesteld. Maar enige zekerheid over de historische authenticiteit van deze feiten is er niet.
Vanaf de jaren ’50 doken er meer en meer verhalen op om de ‘patroon der geliefden’ van de nodige context te voorzien. Zo pikten de media de versie op over ene broeder Valentijn die tuinier was in een Italiaans klooster. Verliefde koppeltjes die hem kwamen opzoeken, schonk hij rozen uit zijn tuin… Anders gezegd: een schoolvoorbeeld van een echte, uitgevonden traditie.
Geschenken
Maar de echte, oudste verwijzingen naar hetgeen we vandaag vieren als Valentijnsdag gaan terug tot het Engeland van de 15e eeuw. Geliefden uit de betere kringen noemden elkaar 'valentine' of schonken elkaar een 'valentine', soms een kostbaar cadeau. Rond 1660 beschreef de Londenaar Samuel Pepys – beroemd omwille van zijn levensechte dagboeken – het gebruik enkele malen. Vanaf de tweede helft van de 18e eeuw gingen verliefden elkaar op Valentijnsdag zelfgemaakte kaarten sturen met een kort liefdesgedicht. Vooral in de tweede helft van de 19e eeuw waren deze kaarten in Engeland en ook in Amerika buitengewoon populair.
Vandaag de dag bestaan er eindeloze invullingen van het Valentijnsgebeuren. Op restaurant kun je in de week van 14 februari een Valentijnsmenu eten, reisagenten bieden Valentijnsuitstapjes aan… Even ‘Valentijn’ ingeven in een zoekmachine en je krijgt een enorme waaier aan door Valentijn geïnspireerde mogelijkheden. En zelfs op Muntpunt kun je niet aan het Valentijnsbombardement ontsnappen!
Illustraties via Wikipedia.
Jazztrompettist Chet Baker zingt ‘My funny Valentine’, een bitterzoet liefdesliedje.
